Welcome to BEAR’s BLOG!!!

Khái niệm: số nhân tiền tệ

Posted by BEAR on Tháng Một 19, 2009

Số nhân tiền tệ(m), còn gọi là số nhân tín dụng, đo lường mức độ mà ngân hàng thương mại làm tăng cung tiền. Số nhân này bằng tỷ số giữa tổng lượng cung tiền(M)cơ sở tiền tệ(H)

Ký hiệu:

  • m là số nhân tiền tệ
  • M là tổng lượng cung tiền
  • H là cơ sở tiền tệ hay tiền cơ sở
  • C là lượng tiền mặt
  • D là lượng tiền gửi
  • R là lượng tiền mà các ngân hàng thương mại phải dự trữ và để trong tài khoản của họ tại ngân hàng trung ương

Công thức tính lượng cung tiền: m = M / H = (C+D) / (C+R)

Cung ứng tiền tệ, gọi tắt là cung tiền, chỉ lượng cung cấp tiền tệ trong nền kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu mua hàng hóa, dịch vụ, tài sản, v.v… của các cá nhân (hộ gia đình) và doanh nghiệp (không kể các tổ chức tín dụng).

Tiền cơ sở là thuật ngữ kinh tế chỉ loại tiền có mức độ thanh khoản cao nhất trong các thành phần của cung tiền. Tiền cơ sở bao gồm tiền mặt trong lưu thông do các cá nhân (hộ gia đình và doanh nghiệp không phải ngân hàng nắm giữ) và dự trữ bắt buộc của ngân hàng thương mại tại ngân hàng trung ương. Mọi sự thay đổi của lượng tiền cơ sở đều là tác nhân quan trọng gây ra thay đổi trong tổng lượng cung tiền. Chính vì vậy, tiền cơ sở còn được gọi là tiền có mãnh lực.

Giải thích thêm:

Quá trình tạo tiền:
Xuất phát từ số tiền ban đầu X, tỷ lệ dự trữ bắt buộc r,  số tiền cho vay ra cua ngân hàng thứ 1 sẽ là  X1=X*(1-r), số tiền cho vay ra của ngân hàng thứ 2 sẽ là X2=X1*(1-r)=X*(1-r)^2
Trong trường hợp lý tưởng,  …quá trình đó tiếp diễn…đến vô tận
Tổng lượng tiền tăng lên sẽ bằng:  X* { 1+ (1-r)+(1-r)^2… +(1-r)^n+ …} =  X* 1/[1-(1-r)]= X* (1/r) =M(do r<1)

(1/r) là hệ số nhân tiền lý tưởng.

Mô hình về cung tiền Mô hình đơn giản để mô tả sự thay đổi của tiền cơ sở xuất phát từ khái niệm về tiền cơ sở với đẳng thức:

H = C + Rtrong đó C là lượng tiền mặt trong lưu thông và R là dự trữ bắt buộc. Những nhân tố làm thay đổi lượng tiền mặt trong lưu thông hoặc/và thay đổi dự trữ bắt buộc của ngân hàng thương mại tại ngân hàng trung ương đều có thể làm thay đổi lượng tiền cơ sở. Vì mức dự trữ bắt buộc bằng lượng tiền gửi trong các ngân hàng thương mại nhân với tỷ lệ dự trữ bắt buộc, nên ta có tiếp đẳng thức:

H = C + D×rtrong đó D là lượng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng thương mại, còn r là tỷ lệ dự trữ bắt buộc do ngân hàng trung ương kiểm soát.

m= M / H = (C+D) / (C+R)= (C+D) / (C+D*r)

Ta thấy khi C–> 0, thì m–>1/r, hệ số nhân lý tưởng.

Ta gọi cr= C/D, tỷ lệ tiền mặt trên tiền gửi hay tỷ lệ rò rỉ.

m=(cr +1)/(cr +r)

Thực tế, tỷ lệ dự trữ của các ngân hàng  khác với tỷ lệ dự trữ bắt buộc.

Ta gọi tỷ lệ dự trữ thực tế là rr.Ta có:

m=(cr +1)/(cr +rr)

Quan hệ cung tiền và Thu nhập quốc dân danh nghĩa

Thu nhập quốc dân danh nghĩa bằng tốc độ lưu thông tiền tệ((số lần bình quân mỗi đồng tiền được trao tay để thanh toán các giao dịch trong một năm) nhân với cung tiền.

Nhận xét:Trong xã hội hiện đại, các hoạt động giao dịch sẽ ít sử dụng tiền mặt hơn. (Nâng cao hệ số nhân tiền).

08 Tháng sáu 2006, Thoát khỏi nền kinh tế tiền mặt: Việt Nam cần ít nhất 15 năm nữa?

Từ trước đến nay, Việt Nam được đánh giá là nền kinh tế tiền mặt, có tỷ lệ tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán từ 17% trở lên. Trong năm 1997, tỷ lệ này ở Việt Nam là 32,2% và phải mất 10 năm mới giảm xuống mức khoảng 21,4% như hiện nay.

Tại một số quốc gia ở Đông Nam Á như Singapore, Thái Lan…, tỷ lệ này hiện ở khoảng từ 11 – 17%. Tại các nước châu Âu, tỷ lệ này thấp hơn rất nhiều; một số quốc gia phát triển như Thụy Điển, Na Uy… chỉ ở dưới mức 1%.


About these ads

27 phản hồi to “Khái niệm: số nhân tiền tệ”

  1. cam tu said

    tien te the gioi la gi?
    Tai sao lai dung tien mat thay cho viec dung nhung kim loai nhu vang de thay the trong luu thong va hieu qua cua viec luu thong tien giay nhu the nao?
    Mong som nhan su phan hoi!

    • BEAR said

      Nếu bạn search, có thể dễ dàng tìm được câu trả lời sơ qua mà…Tôi cũng chỉ đang tìm hiểu ban đầu về lĩnh vực tiền tệ và tài chính này mà thôi.

      Trích Wikipedia:

      “Tiền giấy, thường được gọi là giấy bạc ngân hàng, là một công cụ có thể chuyển nhượng được, một kỳ phiếu do một ngân hàng phát hành phải trả cho người cầm nó, được sử dụng làm tiền tệ, và theo nhiều phạm vi pháp lý, được sử dụng làm tiền tệ chính thức.
      Cùng với tiền kim loại, tiền giấy tạo thành các hình thức tiền mặt của tất cả các loại tiền tệ hiện đại.

      Ban đầu, giá trị của tiền giấy đã được xác định bởi giá trị nội tại (giá trị thực chất) mà đồng tiền đó được đúc, như bạc hay vàng. Tuy nhiên, mang theo trong người nhiều kim loại quý như thế thường phiền toái và rất nguy hiểm. Để thay thế, tiền giấy đã được phát hành. ”

      Tiền được phát hành bởi ngân hàng nhà nước của mỗi quốc gia. Chính sách tiền tệ của mỗi quốc gia có thể tự do theo thị trường hoặc không. Từ đó mà tiền giấy có thể phản ánh đúng hoặc không giá trị của nó hay không , tính trên giá trị quy đổi theo vàng hoặc các đồng tiền khác. Chính sách tài chính và sự phát triền của nền kinh tế đều có ảnh hưởng đến giá trị đồng tiền, dẫn đến lạm phát hoặc thiểu phát.

      (LẠM PHÁT: là hiện tượng quan hệ không bình thường, không cân đối giữa khối lượng hàng hoá lưu thông và khối lượng tiền phát hành; nó được thể hiện bằng một sự gia tăng đáng kể mức giá chung do số lượng tiền phát hành quá mức cần thiết so với yêu cầu của lưu thông hàng hoá.)

      Trong xã hội hiện đại ngày nay, các hoạt động giao dịch sẽ ngày càng ít sử dụng tiền mặt hơn. Các giao dịch chủ yếu thông qua các thẻ ngân hàng, như phần bài viết đã đề cập.

      Tiền tệ thế giới là đồng tiền được hấu hết các nước chấp nhận trong giao dịch. Hiện nay, đó là đồng Dollar Mỹ. Hiện đang có 1 vài thảo luận rất hay về vị thế của USD trong tương lai.

      Đồng đôla trước nguy cơ bị lật đổ

      ĐÔLA MẤT GIÁ : MỸ KHÔNG SỢ, TÀU CŨNG KHÔNG LO

  2. nguyenthainam91 said

    Mình không rõ chỗ quá trình tạo tiền lắm. Mối quan hệ giữa ngân hàng 1 và ngân hàng 2 là thế nào bạn. Có phải là ngân hàng 1 cho ngân hàng 2 vay??
    Mong sớm nhận phản hồi.
    Thanks!

  3. help me said

    dang trong thoi` gian on thi mon tien te.
    khong biet la co kho khong nua khi nao co dc cau hoi mjnh mang len mong cac pro & su phu giup do nha

  4. superman_tn90 said

    cac ban cho minh hoi ban chat so nhan tien la gi?

    • BEAR said

      Theo tôi, định nghĩa khái niệm này đã cho thấy bản chất của nó:

      -Số nhân tiền tệ(m), còn gọi là số nhân tín dụng, đo lường mức độ mà ngân hàng thương mại làm tăng cung tiền. Số nhân này bằng tỷ số giữa tổng lượng cung tiền(M) và cơ sở tiền tệ(H)

      Khi tìm hiểu các khái niệm,
      + Tổng lượng cung tiền: chỉ lượng cung cấp tiền tệ trong nền kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu mua hàng hóa, dịch vụ, tài sản, v.v… của các cá nhân (hộ gia đình) và doanh nghiệp (không kể các tổ chức tín dụng).
      + Cơ sở tiền tệ:(C+ D×r), lượng tiền mặt trong lưu thông + mức dự trữ bắt buộc trong các ngân hàng thương mại. –> tôi quan niệm đơn giản là tổng mức tiền mặt đã được nhà nước phát hành.

      Như vậy, tôi cho rằng bản chất của số nhân tiền tệ chính là khả năng “phục vụ” cho hoạt động kinh tế thị trường trên mỗi giá trị tiền mặt.

      Nâng cao hệ số nhân tiền chính là nâng cao khả năng sử dụng hiệu quả của mỗi giá trị tiền mặt trong 1 nền kinh tế.

      Một người bạn của tôi đã nói rằng anh ta thấy cái việc dân VN dự trữ vàng và tiền ở nhà là một hành động thiếu ý thức, vì điều đó đã làm rút ra khỏi “lưu thông” một lượng “cung tiền”, làm mất đi ý nghĩa khởi thủy của đồng tiền là phục vụ cho các hoạt động giao dịch.
      —> Hãy để cho tiền được “sống” với đúng giá trị và ý nghĩa của nó! Đó là điều mà anh ý đề nghị! Khi bạn thực hiện các hoạt động đầu tư, gửi tiết kiệm đó chính là bạn đã giúp cho đồng tiền được “sống”.

      Nhưng tăng dự trữ bằng vàng đó là biểu hiện khi người dân cảm nhận một nền kinh tế rủi ro và sự thiếu niềm tin vào giá trị đồng tiền. Để thay đổi cảm nhận đó cần toàn bộ nỗ lực của chính phủ ở cấp quốc gia và đa chính phủ trong hoạt động kinh tế, tài chính, trong bối cánh khủng hoảng hiện nay.

      Chúng ta cùng tìm hiểu về Khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008-2009 nhé! Chắc chắn sẽ có nhiều điểm thú vị đấy!

      • Thanh Nga said

        Cảm ơn bài viết của bạn nhiều lắm! Trước mình nghĩ tiền vốn khô khan nhưng đọc mới thấy nhiều thú vị. Tks vì bạn đã chia sẻ! :))

  5. nam lun said

    cho minh hoi cac nhan to anh huong den he so nhan tien la j????? hixhix

    • BEAR said

      Chào bạn, blog này chắc sẽ không giúp bạn tìm được câu trả lời nhanh chóng và thỏa mãn! Bản thân tôi cũng là học sinh thôi!

      Các nhân tố ảnh hưởng đến hệ số nhân tiền thì bạn nhìn công thức suy luận ra thôi.
      Số nhân tiền tệ(m), còn gọi là số nhân tín dụng, đo lường mức độ mà ngân hàng thương mại làm tăng cung tiền. Số nhân này bằng tỷ số giữa tổng lượng cung tiền(M) và cơ sở tiền tệ(H)

      Ký hiệu:

      * m là số nhân tiền tệ
      * M là tổng lượng cung tiền
      * H là cơ sở tiền tệ hay tiền cơ sở
      * C là lượng tiền mặt
      * D là lượng tiền gửi
      * R là lượng tiền mà các ngân hàng thương mại phải dự trữ và để trong tài khoản của họ tại ngân hàng trung ương

      Qua đó, có thể thấy các nhân tố ảnh hưởng đến số nhân tiền tệ là:

      1) Ngân hàng TW: quy định tỷ lệ dự trữ bắt buộc, phát hành trái phiếu, phát hành tiền(thay đổi H)
      2) Xu hướng sử dụng tiền mặt và tích trữ tiền mặt( dưới dạng tiền và vàng) của người dân…

  6. toe toe said

    cac ban tra loi gium minh cau nay nhe! ban hay danh gia kha nang tac dong cua ngan hang trung uong den luong tien cun ung. minh mong co cau tra loi som, dang on thi mon tien te ma

  7. toe toe said

    cac nhan to anh huong den he so nhan tien la j? danh gia kha nang tac dong cua ngan hang trung uong den luong tien cung ung? cac bac tr loi giup em voi

  8. huyền said

    anh chị ơi giúp e giải bài nay voi
    điều nào sau đây khiến GPI tăng nhiu hơn tỉ số điều chỉnh GDP:
    a. tăng giá xe đạp thống nhất
    b. tăng giá xe đạp do bộ quốc phòng mua
    c. tăng giá máy bay chiến đấu và bắn cho Lào
    d. tăbg giá xe máy spacy sản xuất ở nhật và bán ở việt nam
    e. tăng giá máy kéo hiệu bông sen

    • BEAR said

      Chắc ý của bạn là CPI :(Chỉ số giá tiêu dùng (hay được viết tắt là CPI, từ các chữ tiếng Anh Consumer Price Index) là chỉ số tính theo phần trăm để phản ánh mức thay đổi tương đối của giá hàng tiêu dùng theo thời gian. Sở dĩ chỉ là thay đổi tương đối vì chỉ số này chỉ dựa vào một giỏ hàng hóa đại diện cho toàn bộ hàng tiêu dùng.)

      và chỉ số điều chỉnh GDP hay Chỉ số giảm phát GDP:

      Chỉ số giảm phát GDP = 100 x GDP danh nghĩa/GDP thực tế

      http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_gi%E1%BA%A3m_ph%C3%A1t_GDP

      có phần so sánh:

      Khác với Chỉ số giá tiêu dùng CPI, DGDP được tính trên giỏ hàng hoá thay đổi do vậy nó phản ánh được sự thay thế giữa các hàng hoá, dịch vụ với nhau. Mặc dù vậy nó lại không phản ánh được sự giảm sút phúc lợi của người tiêu dùng trong trường hợp phải tiêu dùng ít hơn một loại hàng nào đó. Ví dụ: do sau dịch cúm gà, giá gà trở nên quá đắt so với giá thịt lợn nên người tiêu dùng sẽ mua ít thịt gà hơn và mua nhiều thịt lợn hơn. Phúc lợi của người tiêu dùng đã giảm xuống do họ phải tiêu dùng thịt gà ít hơn nhưng DGDP không phản ánh được điều này cho dù nó phản ánh được sự thay thế giữa thịt gà và thịt lợn.

      CPI chỉ phản ánh mức giá của hàng tiêu dùng còn DGDP phản ánh giá của cả hàng hoá do doanh nghiệp, chính phủ mua. Vì thế DGDP được coi là phản ánh đúng hơn mức giá chung.

      DGDP chỉ phản ánh mức giá của những hàng hoá sản xuất trong nước (vì GDP chỉ tính sản phẩm trong nước)
      còn CPI phản ánh mức giá của cả hàng hoá nhập khẩu. Ví dụ: khi giá một chiếc xe ô tô Toyota nhập khẩu tăng thì nó được phản ánh ở CPI nhưng không được phản ánh ở DGDP.

      Tuy nhiên, trên thực tế, số liệu thống kê cho thấy sự khác biệt giữa CPI và DGDP không lớn.

      Như vậy, theo tôi, yếu tố làm CPI tăng mà không thay đổi DGPP chính là đáp án. Tôi chọn câu d)

  9. smallstorm said

    cho minh hoi ve phan qua trinh tao tien
    tai sao ngan hang thu 1 lai cho ngAN hang thu 2 vay lam gi
    minh nghi tai sao khong cho doanh nghiep vay , ma cu qua tay ngan hang nay sang ngan hang kHAC la sao
    xin tra loi nhanh ho minh
    hix
    minh sap thi roi ma tinh hinh hoc ngu dan deu the nay

    • BEAR said

      Tôi nghĩ, đây là một quá trình mô phỏng! Trong thực tế, doanh nghiệp sẽ vay tiền của ngân hàng thứ x, sau đó sẽ dùng tiền để thanh toán cho một chi tiêu hoặc đầu tư nào đấy. Trong nền kinh tế không tiền mặt, thì số tiền đó hẳn sẽ lại đi vào một ngân hàng (thứ x+1 )nào đó và tiếp tục vai trò của nó! Ở VN, trong nền kinh tế tiền mặt, thì số tiền không quay trở lại ngân hàng, chính là một “thất thoát” mãnh lực tiền!

    • conghoa said

      Cuối ngày, các ngân hàng thương mại phải gửi báo cáo về cho NHNN về chuyện kinh doanh ngày hôm đó. Cái mà NHNN quan tâm nhất ấy là cái chuyện dự trữ bắt buộc, ngoài ra thì còn một số những khoản khác mà NHNN yêu cầu NH thương mại phải tuân thủ. Thế là NHTM nào bị hụt thì lu loa hỏi vay các NH khác còn dư tiền.

      Về dài hạn, các NHTM không bị thiếu tiền, có thiếu thì cũng là trên tầm vĩ mô, chuyện hụt tiền trong ngày chỉ là do hôm ấy cho vay hơi nhiều quá chẳng hạn.

      Vì thế mà các NHTM có vay nhau cũng chỉ là vay nóng vài ngày đến kinh lắm thì cũng là 1 tuần.

      Do vay ngắn hạn như vậy nên là lãi suất nó mới cao.

      Chuyện chuyển tiền giữa các ngân hàng như vậy được thực hiện trên thị trường liên ngân hàng. Lãi suất trên thị trường ấy gọi là lãi suất thị trường liên ngân hàng. Lãi suất trên thị trường này lên xuống thì cũng không ảnh hưởng nhiều đến lãi suất bình thường.

  10. smallstorm said

    nhu ban da noi:so tien ngan hang thu 1 cho ngan hang thu 2 vay la X=X*(1-r)
    so tien ngan hang thu 2 cho ngan hang thu 3 vay la X=X*(1-r)^2
    ……..
    nhu the thi theo minh luong cung ung tien van la X,tai vi khi ma ngan hang thu 1 cho ngan hang thu 2 vay thi tien gui cua ngan hang thu 1 ko con nua ,chi con khoan du tru r ,cung nhu the ngan hang thu 3,4….
    cung ko con tien gui nua ma chi con mot khoan tien du tru do NHTW bat buoc
    ban co the giup minh ko ,neu co the ban dua ra mot vi du nao do cu the duoc khong ?

    • BEAR said

      Như ví dụ trên: Trong thực tế, doanh nghiệp sẽ vay tiền của ngân hàng thứ x, sau đó sẽ dùng tiền để thanh toán cho một chi tiêu hoặc đầu tư nào đấy. Trong nền kinh tế không tiền mặt, thì số tiền đó hẳn sẽ lại đi vào một ngân hàng nào đó và tiếp tục vai trò của nó.

      –>Giá trị của khoản tiền doanh nghiệp đi vay sẽ bằng giá trị hàng hóa(chi tiêu hoặc đầu tư) được thanh toán, giả sử bằng X*(1-r)

      –>Khoản tiền đó đi vào ngân hàng nào đó, và có giá trị là (hay khả năng cho vay tiếp) là X*(1-r)^2

      Tổng lượng cung tiền, theo định nghĩa,
      “Cung ứng tiền tệ, gọi tắt là cung tiền, chỉ lượng cung cấp tiền tệ trong nền kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu mua hàng hóa, dịch vụ, tài sản, v.v… của các cá nhân (hộ gia đình) và doanh nghiệp (không kể các tổ chức tín dụng).”
      , sẽ không phải là bản thân khoản tiền đó mà còn là khả năng thanh toán của nó cho (chi tiêu hoặc đầu tư) được thanh toán.
      :)

  11. smallstorm said

    HIEU ROI
    RO VAN DE ROI
    BAY GIO THI HIEU THE NAO LA CUNG UNG
    THANKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKK

  12. Perry said

    mình hiểu thế này có đúng ko nhá: tỉ lệ dự trữ bắt buộc nôm na là khi ngân hàng này vay đc x tiền và nó chỉ đc cho vay x*(1-r) tiền thôi đúng ko ? cám ơn bạn nhiều

  13. nga said

    sự khác nhau giữa tiền tệ quốc gia, tiền tệ thế giới và tiền tệ quốc tế?
    Có ai hiểu không?Trả lời giúp mình với!Thanks!

    • BEAR said

      http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87

      Một quốc gia sẽ có đồng tiền riêng của mình là tiền tệ quốc gia.
      Một số khu vực sẽ thiết lập đồng tiền chung chẳng hạn Euro ở Châu Âu.
      Các đơn vị tiền tệ quốc tế: Một số đơn vị tiền tệ quốc gia của những nền kinh tế phát triển của thế giới hoặc của khu vực được sử dụng nhiều và do đó chiếm tỷ trọng lớn trong quan hệ thương mại và tài chính quốc tế như Dollar Mỹ, Euro, Yên Nhật, Bảng Anh.

  14. thắc mắc said

    cho mình hỏi: việc NHTM và NHTW mua trái phiếu chính phủ trên thị trường mở có tác động giống nhau đến cung tiền tệ k?

  15. todattn said

    Ta gọi cr= C/D, tỷ lệ tiền mặt trên tiền gửi hay tỷ lệ rò rỉ.

    Tại sao lại là tỷ lệ rò rỉ bạn?

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: