Welcome to BEAR’s BLOG!!!

Đô thị: Nghèo…Eo (1)

Posted by BEAR trên Tháng Bảy 12, 2008

Hàng rong bắt đầu rời Hà Nội

10 ngày sau lệnh cấm của UBND Hà Nội, dãy phòng trọ tại phường Phúc Xá (Hoàn Kiếm), “đại bản doanh” của những người buôn hàng rong vắng tanh. Lác đác vài người ngồi tán gẫu bên hè, phần lớn đã bỏ về quê.

Sáng 10/7, phòng trọ rộng 20 mét, thuộc tổ 11, phường Phúc Xá chỉ có vài phụ nữ ngồi ủ rũ trên những tấm phản được kê tạm bợ dưới nền xi măng. Chị Hiền, Ý Yên (Nam Định) cho biết, trước đây, gian phòng này lúc nào cũng có gần 30 người. Nhiều hôm đông đến nỗi chỉ cần ra ngoài vào là mất chỗ.

Đã 5h chiều gánh nhãn vẫn đầy ắp. Ảnh: Xuân Tùng

Trước đây, sáng sớm mọi người đã dậy, 9-10h tối mới lục tục kéo nhau về. Nay, gần 10h sáng nhiều người vẫn ở nhà. Hàng ế, nhiều người đã bỏ về quê”, chị Hiền nói.

Đang có thai tháng thứ 6, bụng đã vượt mặt nhưng hàng ngày chị vẫn chở xe hoa quả đi từ sáng đến tối mịt. Chồng chị cũng lên Hà Nội lái xe ôm, hai đứa con nhỏ gửi ông bà ở quê. Chị Thủy cho biết, trước kia khi thành phố chưa cấm hàng rong, mỗi ngày kiếm được 70.000-80.000 đồng. Nhưng nay, ế hàng, hụt cả vốn, phần lớn người bán hàng rong trong khu trọ của chị đã bỏ về quê.

Đặt gánh dưa sát bức tường ngăn cách khu vực cầu Chương Dương với nội thành Hà Nội, chị Dương Mai Thanh, Yên Mỹ, Hưng Yên cho biết, thay vì đi rong trên phố, hiện chị phải vào các ngõ, ngách. “Từ đầu tháng đến giờ không ai dám đến các khu phố cấm. Đầu tuần, mấy chị cố tình vi phạm, công an thu hết cả xe lẫn hàng”.

Chị Thanh cho biết, cũng tính đến chuyện vào chợ buôn bán, nhưng không đủ tiền đóng phí và cũng rất khó tìm chỗ. “Thành phố nên quy hoạch các chợ nhỏ gần khu dân cư cho chúng tôi buôn bán. Nếu cấm triệt để hoặc dồn hàng rong vào ngõ ngách thì cuộc sống của nhiều dân nghèo càng khốn khó”, chị nói.

Theo thống kê của công an quận Hoàn Kiếm, phường Chương Dương và Phúc Tân có gần 500 nhà trọ cho người lao động ngoại tỉnh tá túc, phần lớn làm nghề bán rong, gánh hàng thuê. Ông Lê Trung Sơn, Phó chủ tịch UBND phường Chương Dương cho biết, phường có 16 khu dân cư thì có tới 147 nhà trọ, với khoảng 1.000 người. Sau thời điểm 1/7, số bỏ về quê đã lên đến 40%.

“Cũng có một số quay lại nhưng để nghe ngóng tình hình. Nếu thành phố làm không quyết liệt, họ sẽ hành nghề trở lại, vì gánh hàng là nguồn thu nhập chính của cả gia đình”, ông Sơn nói.

Ngày 1/7, khi ra quân chiến dịch cấm bán hàng rong, buôn bán trên vỉa hè, Chủ tịch UBND Hà Nội Nguyễn Thế Thảo khẳng định: “Thành phố không chủ trương loại người bán hàng rong ra khỏi địa bàn mà muốn tập trung quản lý để đảm bảo văn minh, thanh lịch cho thủ đô”.

Theo ông Thảo, trước đây người dân Hà Nội đã quen với việc ngồi một chỗ có hàng loạt gánh hàng rong đi qua buôn bán. Những việc thành phố đang làm là thay đổi thói quen đó.Người dân bỏ chút công sức đi ra các ngõ, nơi các gánh hàng rong có thể tập trung để mua đồ chính là đang giúp cho thành phố”.:D

Những khu nhà oằn mình gánh tuổi tác

Nhà A9 là một trong 12 khu nhà 2 tầng ở khu tập thể Văn Chương. Nếu chưa tận mắt chứng kiến, ít ai ngờ rằng, ở ngay giữa Hà Nội lại có những khu nhà tồi tàn đến mức ổ chuột như vậy. 

 Hàng chục gia đình trong khu tập thể này nhiều năm nay vẫn phải chung nhau từ bếp, nhà tắm đến nhà vệ sinh. Đấy là chưa kể có những khu nhà tại đây do nền thấp hơn cốt đường nên chỉ cần một trận là cả tầng một ngập lụt…

Trên địa bàn Hà Nội hiện có 23/77 khu chung cư cũ được xây dựng từ những năm 60-70 hiện đang xuống cấp, hư hỏng nặng cần được phá dỡ, xây dựng lại. Cho đến nay, đã có 20/23 khu có phương án cải tạo, xây dựng lại. Thế nhưng, trên thực tế việc triển khai hết sức chậm chạp, nếu không nói là giẫm chân tại chỗ.

Nỗi khổ ở những khu chung cư cũ

Phải len mình qua lối đi hẹp vừa đủ một người, chúng tôi mới vào được chỗ ở của gia đình chị Thanh tại tầng 2, khu A1, tập thể 8-3 quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Căn phòng chỉ vỏn vẹn 9m2, chật không thể nào chật hơn được. Phần diện tích lớn nhất được ưu tiên cho một chiếc chiếu trúc. Đây là nơi ăn, ngủ và tiếp khách của gia đình.

Phần diện tích ít ỏi còn lại đủ dựng một chiếc xe đạp, một chiếc bàn xi măng nhỏ kê sát góc bày biện đủ thứ. Quần áo, tư trang và số vật dụng ít ỏi còn lại được treo lủng lẳng trên các góc tường. Đây cũng là nơi ba thành viên gia đình chị Thanh sinh sống gần 40 năm qua.

Chị Thanh là một trong những lớp công nhân đầu tiên của Nhà máy Dệt 8-3. Trước  kia, mỗi căn hộ trong khu tập thể này có diện tích 18m2 và được phân cho 4 người sinh sống. Sau khi lập gia đình, căn hộ được ngăn đôi và gia đình chị Thanh được phân một nửa. Phòng ở quá chật nên chị Thanh và nhiều gia đình tại đây phải nấu ăn ở ngoài hàng lang chung của khu tập thể. Mỗi lần đến giờ nấu nướng, cả khu nhà lại ngập ngụa khói than tổ ong, mùi thức ăn, xào nấu.

Chị Thanh cho biết: Anh nhà chị vừa mất năm ngoái do cao huyết áp. Gần 3 năm liền chồng chị bị đau ốm liên miên, nhưng nhà quá chật nên cả nhà vẫn phải nằm chen chúc nhau trên một chiếc chiếu trúc vỏn vẹn 2m”.

Sau khi “tham quan” nhà chị Thanh, ông Trần Đình Nhuận, Tổ trưởng Tổ dân phố cho chúng tôi biết, trường hợp nhà chị Thanh chưa phải là chật chội nhất ở đây, có những hộ chỉ có 9m2 nhưng có tới 4-5 người sinh sống. Có những gia đình có 2 cậu con trai lớn đều đã đến tuổi lấy vợ từ lâu nhưng nhà chật quá, không có chỗ ở nên… đành chịu.

Có lẽ phải sống chật chội mấy chục năm nay nên giờ đây nhiều người cũng cảm thấy… quen và dường như cam chịu. Theo như ông Tổ trưởng Tổ dân phố cho biết thì điều bức xúc nhất của những hộ dân tại đây chính là vấn đề vệ sinh. Dạng nhà tập thể này trước đây không bố trí nhà vệ sinh ở các tầng trên mà chỉ có duy nhất hai khu ở tầng 1. Những năm 80, do nhu cầu của người dân, các khu vệ sinh tại tầng 2, 3, 4 được xây dựng thêm tại các tầng 2, 3 và 4.

Khu tập thể Văn Chương – một trong những dự án dẫm chân tại chỗ

Hiện tại, ở khu A1 này có tới 97 hộ dân với hơn 300 nhân khẩu đang sinh sống. Và cứ 15 hộ dân lại phải chung nhau sử dụng một khu vực vệ sinh. Nhà xuống cấp, tường dột nát nên thời gian trước đây, người dân sống trong khu tập thể đi vệ sinh cũng phải… đội nón. Đấy là chưa kể tình trạng, hệ thống ống thoát vệ sinh được xây dựng quá lâu, nay đang bị quá tải trầm trọng.

Bên cạnh đó, khu vực bể phốt của toàn bộ tòa nhà đã bị một số hộ dân lấn chiếm làm nhà đè lên và bịt mất lối vào. Theo ông Nhuận thì do không có kinh phí thuê xe hút thường xuyên nên đã không ít lần bể phốt bị trào ra mặt đường gây mất vệ sinh nghiêm trọng.

Được biết, trước tình trạng xuống cấp trầm trọng của nhà A1, cách đây hơn 1 tháng, đơn vị quản lý nhà đã tiến hành vôi ve, sửa chữa lại một số hạng mục. Tuy nhiên, vừa chỉ vào những vết đen rỉ nước loang lổ trên tường, những người dân tại đây vừa ví von với chúng tôi: Thực ra, việc sửa chữa cũng chỉ là khoác một chiếc áo mới cho một người đang lâm trọng bệnh.

Bao giờ xây mới?

Dạo qua một loạt khu tập thể khác, chúng tôi cũng ghi nhận được những tình trạng xuống cấp nguy hiểm tương tự. Tại khu tập thể Văn Chương, một trong những dự án rục rịch nhiều năm nay nhưng vẫn dẫm chân tại chỗ, tình trạng còn bi đát hơn nhiều.

Nhiều người dân nơi đây cho biết, khu nhà này đã có dấu hiệu xuống cấp từ những năm 1980, bây giờ, đụng vào đâu cũng thấy nứt, gãy, hầu hết các hộ gia đình đều có các vết nứt lan rộng, thậm chí có những vết nứt rộng đủ chổ một bàn tay. Những người dân sống trong khu nhà đã chán cảnh trát, trám chỗ nứt vì cứ được một vài tháng, chỗ nứt cũ bung ra, chỗ nứt mới xuất hiện.

Nhà A9 là một trong 12 khu nhà 2 tầng ở khu tập thể Văn Chương và nếu chưa tận mắt chứng kiến, ít ai ngờ rằng, ở ngay giữa Hà Nội lại có những khu nhà tồi tàn đến mức ổ chuột như vậy. Hàng chục gia đình trong khu tập thể này nhiều năm nay vẫn phải chung nhau từ bếp, nhà tắm đến nhà vệ sinh. Đấy là chưa kể có những khu nhà tại đây do nền thấp hơn cốt đường nên chỉ cần một trận là cả tầng một ngập lụt…

Tại phường Thành Công, Ba Đình, Hà Nội, gần chục khu tập thể cũng đang trong tình trạng nguy hiểm, cần phá dỡ để xây mới. Đơn cử như khu C1, khoảng 100 hộ dân với gần 500 nhân khẩu sống đang phải chịu cảnh ô nhiễm do nước thải sinh hoạt bị dồn tắc, nhà trên dột xuống nhà dưới. Nhiều gia đình tại đây đã có “sáng kiến” lợp trần nhựa để chống nước dột từ tầng trên xuống sau đó cho nước chảy vào một góc.

Tường bong tróc, trơ cả thép, tòa nhà bị nứt lún nghiêm trọng. Đặc biệt, phần lớn những căn hộ tầng 1 đã bị lún sâu xuống đất, nhiều hộ gia đình đã phải bỏ tầng 1 vì không thể ở được nữa. Theo đánh giá của cơ quan chức năng thì ngôi nhà này đã bị hư hỏng, xuống cấp nghiêm trọng, đặc biệt nhiều bộ phận có thể đổ vỡ, gãy sập gây nguy hiểm…

Cả thành phố, chủ đầu tư và chính những người dân sinh sống tại các khu chung cư cũ này đều sốt ruột mong muốn thực hiện chủ trương cải tạo, xây dựng mới. Tuy nhiên, trên thực tế việc triển khai gặp nhiều vướng mắc, đặc biệt là thiếu một cơ chế pháp lý cho việc thực hiện nên chung cư cũ kêu nhiều nhưng… vẫn cũ.

Nghịch lý của người nghèo đô thị

Nghèo là tội? Họ là những người “vô sản”, chỉ có sức lao động để bán, nhưng bán lại không ai mua, trong khi đó, phải mua những dịch vụ cơ bản với giá cao gấp chục lần giá người giàu phải trả!

Ô nhiễm môi trường, dân nghèo lãnh đủ!

Sáng 11/7/2008, do đoàn khảo sát Ban VHXH-HĐND TP.HCM về công tác xóa đói giảm nghèo và giải quyết việc làm tại Long Thới, huyện Nhà Bè đến sớm hơn lịch trình làm việc, trưởng đoàn quyết định xâm nhập thực tế những điểm nóng, thay vì ngồi chờ các sở, ban, ngành đến.

Điểm “đột kích” được chọn là Công ty thuộc da Hào Dương (Đài Loan), nằm trong KCN Hiệp Phước. Đây là doanh nghiệp gây ô nhiễm nghiêm trọng, bị người dân, chính quyền địa phương phản ánh gay gắt, nhưng mọi chuyện “vũ như cẫn”.

Dòng nước đen ngòm, hóa chất tạo bọt tuyết ngập kênh Ba Bò.

Nước thải, hoá chất không qua xử lý, nhầy nhụa tràn ra cống thoát đến bể chứa, rồi chờ khi đêm xuống sẽ được xả thẳng ra sông Đồng Điền, hòa vào dòng chảy sông Soài Rạp. Mặc dù, công ty này đã xây dựng trạm xử lý chất thải khá hoành tráng nhưng chỉ để “đối phó”. Mùi hôi thối nồng nặc lởn vởn trong không khí khiến mọi người phải dùng tay, khăn để bịt mũi.

Một thành viên trong đoàn đùa: “Công ty này chơi khăm, mời cà phê 1 giờ có lẽ ai cũng ngất. Vậy mà người dân quanh đây chịu đựng nổi hôi thối, ô nhiễm bao năm qua quả là cừ khôi”.

Tình trạng ô nhiễm tại TP.HCM đã đến mức đáng báo động khi hàng loạt các doanh nghiệp, đơn vị chỉ quan tâm đến lợi nhuận, bất chấp môi trường ô nhiễm, cộng đồng bị ảnh hưởng. Nhiều công dân trẻ phường Bình Chiểu, quận Thủ Đức, đã không còn nhớ tên con kênh dẫn nước thải từ KCN Sóng Thần (Bình Dương) đổ ra sông Sài Gòn.

Kênh Ba Bò giờ đã được đổi tên và hằn sâu trong tâm thức người dân nơi đây bằng cái tên khá trực quan – “kênh thối”. Đến cả bác xe ôm, khi khách quan đường hỏi thăm đường đến kênh Ba Bò cũng không nhớ nổi, chỉ lơ mơ “Phải kênh thối không? Nếu vậy, cứ đi thẳng ngửi thấy mùi thối là còn cách con kênh hơn 1km nữa”.

Môi trường nơi đây đã bị ô nhiễm trầm trọng, bệnh tật phát sinh. “Đến cả sắt thép còn bị ăn thủng nữa huống chi là con người”, một người dân sống gần kênh Ba Bò than vãn. Tấm tôn bị ăn thủng, chiếc chuông đồng màu vàng đồng sau 3 ngày đã biến thành màu đen… là những bằng chứng sống động mà ông hội đồng Đặng Ngọc Khoa đã trưng ra trước toàn thể đại biểu HĐND TP.HCM tại kỳ họp thứ 13 HĐND TP.HCM khóa 8 vừa qua.

Ô nhiễm không chịu nổi.

Một “hung tin” gây sốc cho nhiều người được ông Dương Văn Nhân, đại bểu HĐND TP.HCM cho biết, giữa TP.HCM đã xuất hiện một “làng ung thư” tại phường Bình Hưng Hòa A, Bình Tân khi có đến 30 hộ gia đình có người chết vì bệnh ung thư. Nguyên nhân có thể do ô nhiễm nguồn nước ngầm từ lò thiêu, nghĩa trang, kênh nước đen và bãi rác…

Nước sạch: Người giàu trả một – người nghèo trả mười!

Quá trình đô thị hóa đã đẩy những người nghèo ra xa đô thị, xa những tiện ích công cộng cơ bản. Người nghèo càng trở nên khốn đốn, thiếu thốn và phải trả các chi phí dịch vụ công cộng với giá cao. Người giàu sống ở trung tâm thành phố thoải mái xài nước sạch với giá thấp trong khi người nghèo ở ngoại thành như huyện Nhà Bè phải “lặn hụp” với chuyện nước sạch.

Giá nước theo quy định trong định mức là 2.700 đồng/m3 nhưng người dân ngoại thành phải trả gấp 10 lần (30.000 đồng/m3), mà đâu phải muốn là có! Chầu chực cả ngày lẫn đêm có khi không mua được 1 can nước. Quá nghịch lý khi nước sạch chạy thẳng vào KCN Hiệp Phước nhưng người dân dọc đường dẫn nước lại khát nước sạch, bà Phạm Thị Viết, Chủ tịch HĐND huyện Nhà Bè bức xúc.

Dân Nhà Bè “lặn hụp” với nước sạch.

Theo ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Chủ tịch UBND huyện Nhà Bè, đến nay, cả huyện mới chỉ có 4.163 hộ dân trên tổng số 17.800 hộ có gắn đồng hồ nước. Tuy nhiên, để có nước sạch, người dân phải thức khuya để bơm, còn ban ngày thì không có lấy giọt nào. Còn những hộ chưa có đồng hồ nước, phải chầu chực tại các trạm bơm để mua nước từ 12 giờ trưa đến 3 giờ sáng hôm sau, nhưng đôi khi phải về tay không. Nước khát nên định mức cũng eo hẹp, 17 lít/người/ngày. Ngay cả điện cũng “chập chờn”, nhiều người phải câu nhờ và phải trả giá cao gấp 4-5 lần.

Mặc dù có rất nhiều chương trình chăm lo cho người nghèo, nhưng tỉ lệ người nghèo của TP.HCM không mấy được cải thiện, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang khó khăn, vật giá leo thang như hiện nay. Ngay cả những dịch vụ cơ bản như điện, nước… trong một đô thị được xem là lớn nhất nước còn chưa được đảm bảo thì những thứ phúc lợi, an sinh xã hội khác e rằng càng khó đến được với người nghèo.

Người nghèo sẽ còn khốn khó khi nền kinh tế phát triển không bền vững, môi trường không được chú trọng. Dân nghèo sẽ tiếp tục bị đẩy sâu vào những vùng ô nhiễm nặng, hứng chịu rác thải, nước thải, khí thải công nghiệp độc hại từ những nhà máy, khu công nghiệp thải ra. Sức khỏe, bệnh tật sẽ đè nặng đôi vai; chi phí khám chữa bệnh tăng, sức khỏe giảm, kéo theo năng suất lao động kém. Vòng luẩn quẩn đã nghèo lại gặp eo vẫn tiếp diễn.

Tấn Thuấn

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: