Welcome to BEAR’s BLOG!!!

Kinh nghiệm dựng nước Nhật Bản

Posted by BEAR trên Tháng Tám 21, 2008

Khi còn làm việc Bộ Tư Lệnh Lục Quân Hoa Kỳ vào năm 1968, tôi được tháp tùng phái đoàn Dân Sự Vụ đi công tác ở Nhật Bản. Và trong chuyến công du này, tôi phát giác ra rằng, Nhật Bản đã thực thi chính sách xóa bỏ bất công xã hội, và đây là điểm son đáng khen trong cái nhìn thực tế của người thanh niên Việt như tôi thời bấy giờ.

Để phát triển kinh tế cũng như để san bằng sự cách biệt giàu nghèo giữa hai tầng lớp nhân dân thành thị và thôn quê, chính quyền Nhật Bản đã khôn ngoan giải quyết vụ việc này, bằng cách họ tăng vật giá nông phẩm lên nhiều trăm phần trăm, và tạo cho lợi tức nông dân thôn quê lên cao, và không bị thua kém quá mức số lương của công nhân thành thị.

Với tài liệu mà tôi thu thập… Đây là bài học thực tế về Nhật Bản, và cái gương Hoa Kỳ đối với nước Nhật mà tôi được mục kích, nó đã đè nặng trong tâm tư tôi. Trên chuyến khứ hồi Việt Nam, tôi phải miệt mài viết bài tiểu luận về chính sách kinh tế Nhật Bản để đệ trình. Chính sách ấy vừa đạt mục đích là san bằng giai cấp trong xã hội, lại vừa hoàn thành công cuộc cách mạng và phát triển kinh tế quốc dân, chống giặc nghèo đói và trở thành nền tảng công bằng xã hội, vững ổn chính trị.

Liên tưởng tới quê hương tôi, đồng bằng sông Cửu Long thì sản phẩm nông nghiệp bị chèn ép để xuống giá. Bao lớp nông dân vốn dĩ khổ cực nghèo nàn mà đời sống lại càng ngày càng bị nghèo khổ hơn… Chính phủ thì viện cớ chiến tranh, và phó mặc cho con buôn, đầu nậu trong nhóm thương gia Hoa kiều, định đoạt ra giá lúa gạo.

Đang khi lớp người cày sâu cuốc bẫm lại chịu cùng khổ vì bất công, và chịu gánh sưu cao thuế nặng. Họ làm ra được hạt gạo thì phải chi ra đủ thứ: tiền cày tiền cấy, tiền phân bón, tiền thuốc trừ sâu, tiền diệt rày diệt chuột mỗi ngày tăng giá và trở thành khan hiếm, đắt đỏ Hạt lúa thâu hoạch và bán ra, thì giá nông phẩm lại bị ép giá, quá hạ và lỗ lã để khiến cho đời sống nông thôn lam lũ cơ cực. Từ đó, giấc mơ ấm no hạnh phúc, là được cho con em vào học đường đi học, mở mang kiến thức nhằm thăng tiến cuộc đời, thì cũng bị cái nghèo nó làm tan biến.

Ngày ấy, nếu chính quyền thực hiện được chính sách kinh tế của Nhật Bản như tôi đệ trình, thì chắc chắn đời sống nông dân ta đã được trù phú, học đường đã phát triển… Nhưng tuổi đời của tôi lúc đó còn nhỏ, kinh nghiệm bản thân còn non kém, và nói ra chưa chắc mấy ai nghe… đành than trách: “Người da trắng mà tôi làm việc với họ, thì họ lại biết chấp nhận cho nhau, cho tôi sống… còn người da vàng này, sao lại chỉ nghĩ có một chuyện là tru di tam tộc lẫn nhau!”

Tấm Gương Nhật Bản

Nhật Bản là một tấm gương về một quốc gia hùng cường, giàu đẹp mà nhiều nước, nhiều người muốn bắt chước Nhật Bản nhưng không thành… vì sao? Vì chưa thấy dấu chỉ chính trị như người xứ Phù Tang đã có, đã làm.

Cứ mỗi khi nhắc tới Nhật, là mọi người chúng ta đã chỉ thấy Nhật Hoàng, thấy bộ áo Kimono, thấy những sản phẩm kỹ nghệ điện tử của họ tràn ngập trên thị trường thế giới. Xin hỏi, điều gì đã làm Nhật Bản có được một kỳ tích chính trị và kinh tế lẫy lừng như ngày nay?

Trước hết, đó là cuộc cách mạng chính trị do Minh Trị Thiên Hoàng (1852 – 1912) [*1] khởi công thực hiện. Mutsuhito 16 tuổi lên ngôi hoàng đế vào ngày 3 tháng 2 năm 1867 và làm được một cuộc cách mạng “Minh Trị: Enlightened rule” [*2] xứng với tên ông, và khai sáng một Thời Đại Minh Trị (Meiji Era) hoàng kim trong lịch sử nước Nhật. Dầu rằng lúc ấy tuổi còn trẻ nhưng ông đã am tường việc triều chính để biết nghe lẽ phải để thay đổi chế độ từ quân chủ phong kiến sang quân chủ lập hiến.

Thời thập niên 1850 – 1860 Nhật Bản khi buộc phải mở các hải cảng, thì nhiều nhân vật chính trị của nước này nhận định rằng: Nhật Bản muốn tránh tình trạng bị đô hộ thì cần có một chính quyền mạnh, hợp thời, và kỹ thuật hạng nhất của Tây phương. Do đó vừa sau một năm lên ngôi thì Nhật Hoàng đã ký sắc lệnh cải tổ chính trị và chuyển việc điều hành quốc gia xuống cho các bộ vào năm 1868.

Sau việc cải tổ chính trị thì Nhật Bản đã gởi nhiều phái đoàn đi ra nước ngoài khảo sát các chính quyền, tuyển chọn những tinh hoa tư tường của nhân lọai để mang về áp dụng cho xứ mình. Bộ Giáo Dục Nhật Bản được thành lập vào năm 1871 để phát triển giáo dục theo hệ thống của Hoa Kỳ, một nền giáo dục tự do [*3]. Năm 1872 phổ thông hóa quân đội, và 4 năm sau họ bãi bỏ giai cấp Võ Sĩ Đạo (samurai) để làm giảm mẫu người hùng mà thay thế hình ảnh thương gia trí thức. Nhật Bản nhờ sĩ quan Pháp tổ chức Lục Quân [*4], sĩ quan Anh tổ chức Hải Quân [*5], các kỹ sư Đức phụ trách công trình kiến trúc [*6].

Thượng Viện Nhật Bản được thành lập vào năm 1884, tổ chức nội các theo kiểu của Đức do ông Ito Hirobumi làm Thủ Tướng đầu tiên năm 1885 [*7]. Bản Hiến Pháp Minh Trị [*8] là bản hiến pháp đầu tiên của Nhật Bản do Thủ Tướng Ito soạn thảo, sau khi ông đã nghiên cứu và đúc kết các bản hiến pháp của Hoa Kỳ và Châu Âu, để ban hành vào ngày 29 tháng 11 năm 1889. Nhờ vậy mà nước Nhật được kỹ nghệ hóa nhanh, dưới sự hướng dẫn của chính phủ bằng sự hợp thời hóa chính trị. Nhìn chung nước Nhật đã Tây phương hóa về nhiều phương diện, đặc biệt Thời Đại Minh Trị đã trở thành một quốc gia cường thịnh.

Chúng ta biết rằng mỗi nước đều có luật pháp cai trị riêng, nhưng dưới chế độ quân chủ phong kiến gọi là pháp lệnh. Pháp lệnh thuộc mô thức cai trị một chiều, lệnh trên truyền xuống kèm theo hình phạt, nếu cấp dưới không thi hành. Còn hiến pháp thuộc mô thức cai trị hai chiều, có chiều đi và chiều về, giải thích quyền hạn song phương của người cai trị và người bị trị. Sự ra đời của nền quân chủ lập hiến Nhật Bản với lý thuyết khế ước xác định chính quyền. Muốn được chính danh Nhật Hoàng phải dựa trên giao kèo, trên sự đồng thuận của toàn dân về pháp luật của thành phần cai trị thông qua Hiến Pháp Minh Trị (Meiji Contitution). Hiến pháp đã làm giảm quyền lực cai trị của vua chúa, tăng nhân quyền, tăng tự do mà dân tộc văn minh tiến bộ về chính trị dân chủ hưởng nhờ.

Anh Quốc, Hòa Lan, Bỉ Quốc… Nhật Bản, Thái Lan, Mã Lai là những quốc gia có chính thề quân chủ lập hiến chuyển qua đại nghị theo đường hướng hòa bình, như lời triết gia Hegel: “Xã hội con người được cai trị từ một người, đến một giai cấp và đến toàn dân.” Đó là hình ảnh tiêu biểu cho một xã hội dân chủ.

Và thời đại kỹ nghệ phát triển, Nhật Bản cũng như các nước kỹ nghệ Tây phương, vì kinh tế đã sản xuất sản phẩm hàng loạt, cho nên họ đã cần nhiều công nhân, và cần nhiều nguyên liêu… Họ mở rộng thành phố và cần mang lương thực từ đồng quê vào đô thị, hay nhập cảng từ nước ngoài… Dân chúng tập trung vào việc phát triển toàn diện của nền kinh tế quốc gia, đang khi nước Nhật cần nguyên liệu để cho các nhà máy của họ hoạt động như sắt, thép, xi măng, gỗ, hóa chất, sản phẩm dầu hỏa… Vì cần tài nguyên, cần thị trường tiêu thụ và xuất cảng những sản phẩm mà Nhật Bản làm ra, cho nên họ phải gia nhập phe trục Đức – Ý – Nhật để xâm chiếm những quốc gia khác trong Đệ Nhị Thế Chiến (*9).

Năm 1945, sau khi Hoa Kỳ thả hai trái bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki, Nhật Hoàng Hirohito tuyên bố đầu hàng vô điều kiện (*10) và phải qua dinh Thống Tướng Hoa Kỳ Douglas MacArthur trình diện định kỳ (*11). Theo một đại sứ đã làm việc lâu năm ở Nhật Bản, Đoàn Bá Cang, nhận định rằng: “Nhật Hoàng trình diện mà không cảm thấy mất nước, không cảm thấy nhục vì ông thức thời nên ông mới cứu được nước. Còn chúng ta?”

Nhật Hoàng Hirohito là người dám thực hiện việc “nhập nô xuất chủ” theo phương thức canh tân của Lý Đông A. Nhật Hoàng chấp nhận làm tù binh của Hoa Kỳ để tìm đường cứu dân cứu nước, đang khi thủ tướng và nhiều bộ trưởng đã tự vẫn, vì không nhẫn nhục nổi. Việc đi trình diện của Nhật Hoàng cũng đã bị những kẻ cận thần và đám dân binh thủ cựu lúc đó, kên kiệu dè bỉu chống báng. Họ chống vua hơn chống giặc, và hành động tự sát seppuku của họ nhằm gây thêm hỗn loạn chính trường, gây khổ đau cho dân tộc Nhật Bản. Nếu Nhật Hoàng mà tự ái nghe lời nhóm người quá khích thì Nhật Bản đã tan nát và trở thành nghèo đói như Việt Nam hiện nay mà thôi.

Đọc trang ghi chú số 10, chúng ta sẽ thông cảm cho nỗi nhọc nhằn khổ tâm của Nhật Hoàng, bởi ông đã chấp nhận làm tù binh và thầm lặng làm cuộc trao đổi với thống tướng Hoa Kỳ MacArthur để gỉai cứu Nhật Bản và trở thành nước dân chủ đầu tiên theo Hoa Kỳ: “Accepting MacArthur’s implicit bargain — help me and I’ll keep you from being tried as a war criminal — Hirohito did his part to remake Japan along an American model, backing the new constitution, ‘renouncing’ his divinity, and trying gamely to play the part of “Japan’s first democrat.”

Nhật Hoàng đã sống với thực trạng mất nước, và khởi công từ thực trạng đó trong việc trình diện tướng 5 sao của Hoa Kỳ. Nhật Hoàng không nuối tiếc hão huyền, cũng không mơ mộng viển vông. Với quyết tâm cứu nước, Nhật Hoàng đã sẵn sàng thích ứng và xử dụng mọi hoàn cảnh mới, mọi điều kiện mới, mọi chướng ngại thành phương tiện để cứu dân cứu nước, và từ đó mà ông hướng dẫn dân nước tiến lên.

Lúc đó mọi người Nhật Bản cũng đều nghĩ rằng, Hoa Kỳ sẽ cai trị nước Nhật với khoảng thời gian ít nhất là 50 cho tới 100 năm. Nhưng chỉ 5 năm sau, thì Hoa Kỳ trao trả độc lập của nước Nhật về cho Nhật Hoàng Hirohito. Vấn đề đáng nói nữa là thủ tướng tương lai Morihiro Hosokawa – cháu Thủ Tướng Fumimaro Konoe tự vẫn – cũng là người thức thời và nhẫn nhục. Ông đã hợp tác với Hoa Kỳ, và tuyển chọn một số nhân vật trẻ rồi đào tạo họ trở thành những lãnh tụ chính trị cho tương lai nước Nhật.

Đang khi đó, đại đa số dân Nhật Bản đều căm thù Hoa Kỳ là kẻ không đội trời chung. Họ đã không tiếc lời nguyền rủa miệt thị những người Nhật Bản thức thời là “Những tên lông lá” vì đang hợp tác với Hoa Kỳ để mưu cầu công cuộc cứu nước và kiến thiết đất nước… Cho tới khi Hiệp Ước San Francisco được ký kết, Hoa Kỳ trao trả độc lập cho Nhật Bản vào năm 1951. Lúc này mới chứng tỏ được công cuộc đấu tranh trên mặt trận ngoại giao của Nhật Hoàng và chính trị gia Nhật Bản là đúng đắn, là tài tình và mang lại thành công.

Những người đã từng bị đại chúng khinh khi nguyền rủa, giờ đây lại được coi là những “Vị Cứu Tinh” của Nhật Bản. Và nước Nhật đã thay đổi nền tảng chính trị từ quân chủ mà sang dân chủ để thoát vũng lầy khủng hoảng kinh tế, và nhờ thể chế chính trị dân chủ của Nhật đã thúc đẩy quốc gia này phát triển toàn diện, và đưa đất nước phát triển tới bước phú cường, thịnh vượng vào bậc nhất Á châu ngày nay. Quả là một bài học, và đáng học cho chúng ta để thoát cảnh nghèo nàn, lạc hậu.

Tài Liệu Tham Khảo:

(1) http://www.japan-guide.com/e/e2128.html
(2) http://en.wikipedia.org/wiki/Emperor_Meiji
(3) http://en.wikipedia.org/wiki/Education_in_the_Empire_of_Japan
(4) http://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Japanese_Army#Foreign_assistance
(5) http://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Japanese_Navy#British_support
(6) http://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_architecture
(7) http://en.wikipedia.org/wiki/Ito_Hirobumi
(8) http://en.wikipedia.org/wiki/Meiji_Constitution
(9) http://en.wikipedia.org/wiki/World_War_II
(10) http://www.pbs.org/wgbh/amex/macarthur/peopleevents/pandeAMEX97.html
(11) http://en.wikipedia.org/wiki/Douglas_MacArthur


Phạm Văn Bản

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: