Welcome to BEAR’s BLOG!!!

GS.Michael Porter tại Việt Nam – 12/2008

Posted by BEAR on Tháng Mười Hai 11, 2008

GS.Michael Porter: “VN nên bớt phụ thuộc vào nhân công giá rẻ”

1/12/2008, 10:10 GMT+7

Năm 2005, Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải sang thăm Mỹ và có cuộc trò chuyện với GS Michael Porter – người được mệnh danh là “cha đẻ của chiến lược cạnh tranh” tại Đại học Harvard. VietNamNet đã có một cuộc phỏng vấn riêng với ông về chiến lược phát triển cho Việt Nam.

Ngày 1.12.2008, GS Michael Porter sang thăm Việt Nam lần đầu tiên. Những gì ông phát biểu và trao đổi với VietNamNet về Việt Nam từ năm 2005 đến nay vẫn còn giữ nguyên giá trị. Tuần Việt Nam xin trân trọng giới thiệu lại toàn văn cuộc trao đổi này.

– Ông đã có một buổi trình bày với Thủ tướng về nâng cao năng lực cạnh tranh. Ông đã đề cập đến khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam với Thủ tướng như thế nào?

GS Michael Porter được xem là nhà tư tưởng chiến lược xuất sắc hàng đầu của thế giới.

Ông cũng là một trong những giáo sư lỗi lạc trong lịch sử của ĐH Harvard (Mỹ), đồng thời là Giám đốc Trung tâm Chiến lược và Cạnh tranh.

Là tác giả của 18 cuốn sách và trên 125 bài báo, trong đó có các cuốn Chiến lược cạnh tranh, Lợi thế cạnh tranhLợi thế cạnh tranh quốc gia, được xem như là sách gối đầu giường của giới quản trị kinh doanh và các nhà hoạch định chính sách vĩ mô trên khắp thế giới trong suốt gần 3 thập kỷ qua.

Năm 2005, GS. Michael Porter đã đứng đầu trong danh sách 50 “bộ óc” quản trị có ảnh hưởng nhất thế giới theo bình chọn của Thinkers 50.

GS. Michael E.Porter: Việt Nam đã đạt được những thành tích kinh tế ngoạn mục trong vài năm qua, với tỷ lệ giảm nghèo, xuất khẩu và thu hút FDI đạt tới tầm cao mới. Tuy nhiên, sự tăng trưởng kinh tế này chủ yếu do khai thác nguồn nhân công giá rẻ của đất nước, chứ không phải bằng những cải thiện sâu xa trong năng lực cạnh tranh của Việt Nam.

Vì vậy, Việt Nam vẫn tiếp tục xếp trong danh sách những quốc gia có thu nhập bình quân đầu người rất thấp. Điều này là bởi vì năng suất thấp và môi trường kinh doanh ở VN hầu như không được cải thiện nhiều. Việt Nam cần phải tiến hành các bước đi nhằm nâng cao năng suất và giảm bớt phụ thuộc vào lợi thế nhân công rẻ. Nhân công rẻ sẽ chỉ giữ đất nước ở mức nghèo.

– Theo ông, việc Việt Nam chưa là thành viên của WTO có thể ảnh hưởng như thế nào đến năng lực cạnh tranh của Việt Nam?

GS. Michael E.Porter: Trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới là một bước đi quan trọng đối với Việt Nam. Vì thế, chính phủ nên kết thúc thành công các cuộc đàm phán càng sớm càng tốt. Quy chế thành viên của WTO sẽ giúp tạo ra nhiều thay đổi chính sách quan trọng và cần thiết.

Tuy vậy, điều quan trọng là chúng ta cần hiểu rằng tác động chính của việc gia nhập WTO là tạo ra những cơ hội mới, chứ không phải sẽ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh của Việt Nam một cách trực tiếp. Việt Nam sẽ cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh cơ bản của mình để tận dụng triệt để những cơ hội mà việc gia nhập WTO đem lại.

Tăng sức cạnh tranh trước “cơn lũ” toàn cầu hoá

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn (trái) và GS Michael E.Porter tại ĐH Harvard năm 2005
(Ảnh tư liệu nguồn: VietNamNet)


– Một số người quan ngại rằng các công ty của Việt Nam có thể thua thiệt khi phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ phía các tập đoàn lớn của nước ngoài khi VN là thành viên WTO. Ông nghĩ sao về nhận xét này? Theo ông, Việt Nam cần áp dụng những chính sách nào để hạn chế tối đa những thua thiệt có thể xảy ra?

GS. Michael E.Porter: Thực tế là Việt Nam vẫn chưa phát triển được khu vực kinh tế tư nhân mạnh. Khi Việt Nam gia nhập WTO, nhu cầu tăng cường sức mạnh cho khu vực tư nhân sẽ trở nên vô cùng cấp bách.

Vì thế, Việt Nam cần phải cải thiện các điều kiện để phát triển một khu vực tư nhân trong nước mạnh và độc lập. Tiến trình tư nhân hoá cần được đẩy mạnh và các bước đi cần được thực hiện để phát triển khu vực tài chính nhằm khơi thông nguồn vốn cho các công ty tư nhân.

Việt Nam đã tiến hành một số bước đi tích cực nhằm tạo điều kiện cho các công ty nhỏ đăng ký và hoạt động. Tuy nhiên, những doanh nghiệp nhỏ này không thể lớn mạnh thành những doanh nghiệp vừa hay thậm chí là các công ty lớn một khi mà hai rào cản chủ yếu vẫn chưa được gỡ bỏ.

Một là, tiến trình cổ phần hoá hiện nay đối với các công ty nhà nước vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Chính phủ và vẫn chưa thực sự chịu áp lực thị trường. Điều này làm tổn hại đến khu vực tư nhân và kìm giữ lao động ở những công ty không có khả năng cạnh tranh.

Hơn nữa, quyền sở hữu của nhà nước đối với đất đai cũng như quyền kiểm soát nhà nước đối với khu vực ngân hàng rõ ràng đã khước từ quyền tiếp cận vốn của các công ty nhỏ chỉ bởi vì họ không thể thế chấp.

Cho đến khi nào hai trở ngại mà tôi đã đề cập ở trên chưa được giải quyết thì Việt Nam vẫn sẽ phải đối mặt với nền kinh tế ba nhánh: các công ty tư nhân nhỏ, doanh nghiệp Nhà nước lớn và chi nhánh của các công ty nước ngoài. Cơ cấu này sẽ kiềm giữ năng lực cạnh tranh.

– Việt Nam hiện đang đứng trước sự lựa chọn những ngành mũi nhọn để tập trung phát triển. Lời khuyên của ông?

GS. Michael E.Porter: Tôi nghĩ rằng Việt Nam nên xây dựng trên nền tảng tất cả những ngành đang có và mới xuất hiện, thay vì lựa chọn một vài ngành trong số đó. Nên chú ý những ngành mới nổi lên như du lịch, dệt may, giày dép, thuỷ sản, dầu khí. Những ngành mới nổi này sẽ là những động cơ kinh tế quan trọng cũng như những động lực mạnh mẽ khi nền kinh tế tiến sang một giai đoạn mới.

Thực tế thì sự phát triển của những ngành trên hiện nay còn mới sơ khai và tập trung bó hẹp trong một số phân ngành nhỏ. Trong khi đó, Việt Nam đang có tiềm năng để mở rộng hoạt động trong những ngành dịch vụ hỗ trợ cũng như tăng cường các ngành công nghiệp phụ trợ, trong đó có linh kiện và dịch vụ.

Việt Nam cũng cần tập trung nâng cấp công nghiệp nội địa. Trong khi các ngành kinh tế xuất khẩu là quan trọng thì hầu hết việc làm của người Việt Nam thuộc nền kinh tế trong nước. Sử dụng những ngành này như một công cụ để nâng cao năng suất sẽ có ý nghĩa mấu chốt đối với sự tăng trưởng bền vững và cân bằng.

– Trong bối cảnh toàn cầu hoá đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, theo ông Việt Nam có thể lựa chọn 1 chiến lược như thế nào để tăng sức cạnh tranh?

GS. Michael E.Porter: Như tôi đã nói, điều quan trọng nhất là Việt Nam cần giảm bớt phụ thuộc vào lợi thế nhân công giá rẻ. Những điểm yếu trong môi trường kinh doanh của Việt Nam cũng cần được giải quyết nhanh chóng. Theo tôi, Việt Nam có thể đặt ưu tiên vào việc giảm bớt tham nhũng, tệ quan liêu cũng như những khâu sản xuất đình trệ trong cơ sở hạ tầng.

Cuối cùng, Việt Nam phải xây dựng một chiến lược phát triển cho mỗi vùng trên đất nước, như miền Bắc và miền Nam. Khoảng cách thu nhập quá lớn hiện nay giữa hai miền Nam Bắc đòi hỏi phải có chiến lược phát triển kinh tế khác nhau cho từng miền.

Nguyễn Anh Tuấn (Thực hiện)

Giáo sư Michael Porter: Cải cách ở VN cần chuyển sang cấp độ mới

VN cần có sự thay đổi về mô hình phát triển để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đó là nhận định của Giáo sư Michael Porter (ĐH Harvard – Mỹ) – “Cha đẻ của chiến lược cạnh tranh” trong buổi gặp gỡ báo chí bên lề buổi nói chuyện với các nhà hoạch định chính sách và học giả VN về vấn đề năng lực cạnh tranh quốc gia hôm qua 2.12, tại Hà Nội.

“Nếu được mời làm cố vấn…”

Cụ thể đó là cần chuyển từ một nền kinh tế dựa trên lợi thế về lao động giá rẻ sang nền kinh tế có năng suất và chất lượng lao động cao. Theo Giáo sư Michael Porter, trong hệ thống chuỗi giá trị toàn cầu, VN đã có một vị trí nhất định và có khả năng cạnh tranh dựa trên 2 yếu tố nhân công chi phí thấp và tài nguyên thiên nhiên.

Chiều qua, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã tiếp Giáo sư Michael E.Porter, nhà quản trị có ảnh hưởng lớn đối với thế giới hiện nay, đang thăm và làm việc tại nước ta. Thủ tướng hoan nghênh giáo sư đến thăm, chủ trì cuộc hội thảo quốc tế “Cạnh tranh toàn cầu và lợi thế của VN”, đánh giá cao công tác chuẩn bị công phu cũng như hiểu biết của giáo sư đối với sự phát triển nền kinh tế VN. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã tham vấn Giáo sư Michael E.Porter về những ảnh hưởng của suy thoái toàn cầu đối với nền kinh tế VN, tiếp cận trong đầu tư kết cấu hạ tầng và giáo dục-đào tạo…

TTXVN

Tuy nhiên điều này sẽ không còn là lợi thế của VN trong 20-30 năm tới. Vấn đề ở đây không phải là làm việc chăm chỉ hơn mà cần làm việc thông minh hơn. Và trong bối cảnh mới, VN cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, các yếu tố về giao thông vận tải, về cơ sở hạ tầng, chất lượng sản phẩm để có thể nâng cao giá bán của các sản phẩm, dịch vụ hàng hóa của VN, Giáo sư Michael Porter nói.

Đưa ra ví dụ về cà phê, theo Giáo sư Michael Porter, nhờ vào sự cần cù của người nông dân và môi trường, VN đã trở thành một trong những nước xuất khẩu cà phê lớn trên thế giới. Tuy nhiên chất lượng cà phê chưa được tốt làm giá bán chưa được cao.

Theo Giáo sư Michael Porter, nếu được mời làm cố vấn cho Chính phủ VN thì việc đầu tiên mà ông sẽ làm đó là đề nghị thành lập một hội đồng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, mời các nhà lãnh đạo có uy tín đến để đưa ra những cơ chế chính thức về đối thoại nhằm hình thành một chiến lược cạnh tranh quốc gia ở VN.

Tất nhiên, bên cạnh đó còn rất nhiều vấn đề chi tiết liên quan đến những lĩnh vực mà VN cần làm tốt hơn để cải thiện năng lực của mình. “Điều chính yếu là giữa các bộ ngành, các bên tham gia liên quan cần có tầm nhìn chung mà hiện nay tôi thấy tầm nhìn này ở VN chưa thực sự rõ ràng”, giáo sư nhận xét.

Cần một chiến lược ở cấp quốc gia cho cảng biển

Cũng theo Giáo sư Michael Porter, hiện nay tình trạng phân cấp hóa quá nhiều dẫn đến việc mỗi địa phương ở VN tự hoạch định và xây dựng những cơ sở hạ tầng riêng của mình cũng là một vấn đề bất cập. VN có khoảng 20 cảng biển nhưng con số này chưa nói lên điều gì về lợi thế cạnh tranh của VN. “Tôi nghĩ cần có một chiến lược ở cấp quốc gia để có thể thiết kế những cảng biển đáp ứng nhu cầu tốt nhất cho VN.

Giáo sư Michael Porter trao đổi với các nhà hoạch định chính sách, học giả tại Hà Nội ngày 2.12 – Ảnh: Trường Sơn

Ví dụ như VN có thể xác định 3, 4 cảng biển tốt nhất cho mình. Bên cạnh đó cũng cần thiết lập những mạng lưới đường bộ liên kết để đảm bảo các địa phương ở VN có thể kết nối với các cảng biển này. Đồng thời cũng cần quan tâm đến sự kết nối trong khu vực, đặc biệt là ở Lào, Campuchia vì các quốc gia này có thể tận dụng các cảng biển của VN để vận chuyển hàng hóa”, Giáo sư Michael Porter nhận định.

Vị giáo sư đến từ Mỹ đưa ra nhận xét, trong hai thập kỷ qua, VN đã có một tốc độ tăng trưởng ấn tượng và đã trở thành một bài học thành công. Tuy nhiên những cải cách hiện nay ở VN vẫn còn khá bị động và chưa đủ để đưa VN thoát khỏi danh sách những quốc gia có thu nhập thấp. Trong thời gian tới, cải cách ở VN cần phải chuyển sang cấp độ mới và cần có một con đường riêng. Giáo sư cho rằng, những cải cách ở VN hiện nay về bản chất là do những tác động bên ngoài tạo ra. “VN cần có sự thay đổi sao cho cải cách xuất phát từ nhân tố trong nước để phát triển mở hơn”, ông nói.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: