Welcome to BEAR’s BLOG!!!

Người nông dân mất tin tưởng?

Posted by BEAR trên Tháng Ba 21, 2009

Người nông dân mất tin tưởng?

VN định hướng phát triển nông nghiệp với khẩu hiệu ‘liên kết 4 nhà’, bao gồm nhà nước, nhà nông, nhà khoa học và doanh nghiệp

Tuy nhiên nhà nông điển hình là người làm lúa càng ngày càng xa rời các khuyến cáo của ban ngành. Nam Nguyên trình bày:

Kế hoạch “Liên kết 4 nhà”

Sự liên kết 4 nhà trong lãnh vực lúa gạo mãi vẫn chỉ là những khẩu hiệu rất hay trong công tác tuyên truyền.

  • Trên nguyên tắc Nhà nước là người đề ra qui hoạch qua chủ trương chính sách của mình,
  • Nhà nông tuân thủ và thực hiện các chính sách qua hoạt động canh tác,
  • Nhà khoa học là những chuyên gia nghiên cứu đất đai thổ nhưỡng, nghiên cứu các giống lúa và phương pháp canh tác thích hợp cho nông dân.
  • Còn nhà buôn tức các doanh nghiệp là kết nối quan trọng nhất với nông dân vì họ phải bảo đảm đầu ra cho nông sản.

Do những kinh nghiệm đắng cay trong nhiều vụ mùa, người nông dân mất tin tưởng ngành chức năng. Một nhà nông làm lúa ở Cần Thơ đang thu hoạch lúa đông xuân vụ 2008-2009, chuẩn bị cắt hết lúa là xúông giống vụ hè thu nói với chúng tôi:

“Giờ chắc người ta không nghe bên nông nghiệp nói nữa, tại vì hôm sạ vừa rồi kêu sạ lúa dài đừng sạ lúa tròn Nhà nước không mua, mua ít lắm. Vì vậy nông dân sạ lúa dài hết trơn, lúa dài bây giờ mua bằng giá lúa ngang mà năng suất không bằng. Bây giờ người ta không chịu nghe lời mấy người đó nữa. Lúa ngang lúa tròn giá 4.300đ/kg, lúa chất lượng cao thơm nhẹ 4.400đ-4.500đ/kg cũng cao hơn lúa tròn có một hai phân à .”

Riêng trong lãnh vực lúa gạo, sự liên kết 4 nhà hầu như không có, hoặc nếu có thì bị đứt khúc không liên hoàn.

Xuất khẩu gạo hạng nhì thế giới không có kho an toàn chứa lúa

Việt Nam là quốc gia xuất khẩu gạo đứng thứ nhì thế giới, mỗi năm bán ra nước ngoài trên dưới 5 triệu tấn gạo.

Thế nhưng phải đến năm 2009, chính phủ mới tỏ ra nghiêm túc đặt kế hoạch xây dựng hệ thống kho trữ lúa gạo. TS Lê Văn Bảnh, Viện trưởng viện lúa đồng bằng sông Cửu Long nhận định về nhu cầu tồn trữ lúa gạo như một điều kiện tiên quyết, ông nói:

“Vấn đề kho tàng rất quan trọng để nâng cao chất lượng hạt gạo VN, thứ hai là để có thể tồn trữ chủ động trong khâu xuất khẩu, điều tiết và dự báo được giá cả khi nào bán là thuận lợi nhất.”

Nhà nước khâu đầu tiên trong chuỗi liên kết 4 nhà lại luôn lúng túng về vấn đề qui hoạch, cũng như điều hành xuất khẩu lúa gạo. Ở các hoạt động này Bộ Công Thương được xem là Nhà nước, các tổng công ty lương thực trên danh nghĩa là nhà doanh nghiệp nhà buôn, nhưng bản chất họ cũng là Nhà nước vì là quốc doanh và đang chi phối hơn 60% thị phần xuất khẩu gạo của VN.

Trong chuỗi liên kết 4 nhà, thì hai nhà công thương và doanh nghiệp xuất khẩu đã nhiều lần không hoàn thành chức trách của mình, hoặc có những hành động vì lợi ích nhóm. Rất nhiều vụ lúa trúng mùa rớt giá, nhưng hệ quả lớn nhất là vụ lúa hè thu 2008, hàng triệu tấn lúa ế vì không có đầu ra xuất khẩu.

Tổng Công Ty Lương Thực không có kế hoạch rõ ràng

Các nhà khoa học được mô tả là gắn kết tốt nhất với nông dân, họ tạo ra các giống lúa mới thích hợp cho ruộng đồng, họ tìm ra các giải pháp phòng trừ sâu bệnh, phương pháp canh tác hiệu quả và ít chi phí nhất cho nông dân. Tuy nhiên cũng có lúc lực bất tòng tâm, các chuyên gia không phát triển đủ lượng lúa giống cần thiết cho các vụ mùa. Và trong một chuỗi liên hoàn khi các cơ quan điều hành xuất khẩu gạo và doanh nghiệp xuất khẩu không có dự báo về thị trường nhập khẩu, thì các nhà khoa học sẽ lúng túng và đưa ra các hướng dẫn sai. TS Lê Văn Bảnh viện trưởng viện lúa vùng đồng bằng sông Cửu Long nhìn nhận thực tế này:

“Nhưng ông lương thực không đặt hàng không nói gì cả, thành ra người trồng lúa cứ loại nào vụ trước bán được là họ làm. Ví dụ  giống 50404 không phải là tệ có thể làm gạo 15%, 25% để xuất khẩu. Nhưng do năm rồi không cho xuất khẩu thành ra bị ứ đọng lại, rồi nói là lúa này là lúa dở phải bỏ.
TS Lê Văn Bảnh

“Thông thường nguyên tắc chung trong kinh doanh cũng như sản xuất, bên lương thực chẳng hạn như Tổng Công Ty Lương Thực Miền Nam  ví dụ đặt ra hiện nay trên thế giới người ta cần loại gạo gì làm sao và đặt hàng lúa thơm, lúa chất lượng cao, lúa chất lượng trung bình  tỷ lệ như thế nào. Qua đặt hàng đó thì các địa phương mới chỉ đạo sản xuất thì mới có hiệu quả.

Nhưng ông lương thực không đặt hàng không nói gì cả, thành ra người trồng lúa cứ loại nào vụ trước bán được là họ làm. Trong quá trình như vậy cũng có trục trặc, ví dụ  giống 50404 không phải là tệ có thể làm gạo 15%, 25% để xuất khẩu. Nhưng do năm rồi không cho xuất khẩu thành ra bị ứ đọng lại, rồi nói là lúa này là lúa dở phải bỏ. Thực chất năm nay khi bán được gạo 25%, 15% tấm cho bên Phi nhiều thì thương lái lại đi kiếm mua loại lúa này. Đây là điều rất khó khăn trong chỉ đạo sản xuất.”

Nếu nhà nước, nhà nông, nhà khoa học và nhà buôn thể hiện sự liên kết 4 nhà một cách nghiêm túc, thì hoạt động sản xuất lúa gạo của VN sẽ đạt hiệu quả gấp bội. Các chuyên gia cho rằng ít nhất cũng phải 5 năm nữa, VN mới xây dựng được hệ thống kho trữ lúa gạo hiện đại có sức chứa 4 triệu tấn như trông đợi. Nhà nước có thể cấp tín dụng tạo vốn lớn cho doanh nghiệp, nhưng khâu dự báo đòi hỏi những nghiệp vụ tiên tiến, thì mới có thể tính toán đúng sản lượng lúa gạo quanh năm, cũng như dự báo tốt về khuynh hướng thị trường thế giới.

Một triệu “nông dân chất lượng cao”

Chính phủ vừa “đặt hàng” Bộ NN-PTNT, Bộ GD-ĐT và Bộ LĐTB-XH thực hiện chương trình mỗi năm đào tạo nghề cho 1 triệu “lão nông tri điền” trong cả nước.

Nông dân đến trường!

Trong nhiều cuộc bàn thảo về đề án đào tạo 1 triệu “nông dân chất lượng cao”, Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, mục tiêu mà chương trình đặt ra phải là trang bị cũng như đào tạo cho nông dân có tay nghề cụ thể, có tri thức và biết ứng dụng khoa học kỹ thuật để làm giàu từ nông nghiệp, chứ không phải làm… cán bộ nông nghiệp hoặc sau đó lại “ly nông”.

Theo đó, các trường đại học, trung tâm dạy nghề sẽ được huy động để đào tạo cho người nông dân. Mỗi nông dân trong chương trình sẽ được cấp thẻ “học nghề nông nghiệp” và họ sẽ đi đến trường như sinh viên. Đến khi ra trường, phải đạt được các yêu cầu cơ bản, mới được cấp chứng chỉ. Nhà nước sẽ lo toàn bộ kinh phí đào tạo.

Để “lọt” vào danh sách 1 triệu “nông dân chất lượng cao”, nông dân sẽ phải trải qua hình thức xét tuyển hoặc thi tuyển. Những nông dân được chọn tham gia phải thỏa mãn hai điều kiện: có trình độ học vấn và quyết tâm gắn bó với nông nghiệp, nông thôn. Hai khu vực được ưu tiên là đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long…

Tuy nhiên, cũng có không ít chuyên gia tỏ ra nghi ngại tính khả thi của đề án. Trong đó, điều đầu tiên mà nhiều người còn do dự là sẽ đào tạo nghề nào cho người nông dân? Bộ NN-PTNT đang tính đến chuyện giúp nông dân nuôi cá tra, basa, tôm chân trắng… Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, những mô hình như nuôi cá tra, trồng vải thiều, nuôi tôm sú, kể cả những cây, con “đặc sản” như hươu, ốc bươu vàng… đều xuất hiện những mặt trái thậm chí làm ô nhiễm môi trường, không có thị trường tiêu thụ… Và cho đến nay, hầu như chúng ta vẫn còn đang khá loay hoay là giúp nông dân “trồng cây gì và nuôi con gì”?

Nhiều ý kiến cho rằng đào tạo nghề phải gắn liền với việc giúp nông dân cách khai thác thị trường hoặc giúp tìm thị trường cho các sản phẩm của họ. Chỉ có khi nào lo được “đầu ra” cho người nông dân thì mới giúp họ ổn định được cuộc sống. Việc đào tạo nghề cho nông dân phải tính toán được nghề nào nhiều nguy cơ, nghề nào có nhiều triển vọng. Quan trọng hơn là làm sao để không “xé” quy hoạch, như đổ xô nuôi cá tra, basa, trồng vải thiều, trồng điều… rồi lại rơi vào tình trạng khủng hoảng thừa, được mùa lại mất giá…

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: