Welcome to BEAR’s BLOG!!!

Từ Độc Tài đến Dân Chủ – Gene Sharp (8): Áp Dụng Phản Kháng Chính Trị Vào Thực Tiễn

Posted by BEAR on Tháng Sáu 25, 2009

Từ Độc Tài đến Dân Chủ – Gene Sharp : Chương 1 – Đối Diện Chế Độ Độc Tài Một Cách Thực Tế

Từ Độc Tài đến Dân Chủ – Gene Sharp: Chương 2 – Những Nguy Hiểm Của Thương Lượng

Từ Độc Tài đến Dân Chủ – Gene Sharp : Chương 3 – Thế Lực Ðến Từ Ðâu?

Từ Độc Tài đến Dân Chủ – Gene Sharp : Chương 4  – Nhược Điểm Của Chế Độ Độc Tài

Từ Độc Tài đến Dân Chủ – Gene Sharp : Chương 5 – Sử Dụng Thế Lực

Từ Độc Tài đến Dân Chủ – Gene Sharp : Chương 6 -Tại Sao Cần Hoạch Ðịnh Chiến Lược

Từ Độc Tài đến Dân Chủ – Gene Sharp :Chương 7 – Hoạch Ðịnh Chiến Lược


Chương 8 – Áp Dụng Phản Kháng Chính Trị Vào Thực Tiễn

Tại những nơi người dân đang cảm thấy bất lực và sợ hãi, điều quan trọng cần nhớ là các

công tác khởi đầu cho quần chúng phải có độ rủi ro thấp và mang tính gầy dựng lòng tự

tin. Loại hành động này — như cùng mặc quần áo theo một kiểu khác thường ngày — đủ

để công khai biểu lộ sự bất đồng chính kiến và tạo cơ hội cho đông đảo quần chúng tham

gia. Trong nhiều trường hợp, có thể bắt đầu bằng một việc tương đối nhỏ (trên bề mặt) và

không liên hệ đến chính trị (thí dụ như bảo đảm cung cấp nước sạch) làm trọng tâm phát

động những hành động chung. Các chiến lược gia nên chọn một vấn đề mà lợi ích của nó

ai cũng thấy và khó cho chế độ từ chối giải quyết. Sự thành công của các chiến dịch nhỏ

này không những giải quyết được một số vấn nạn mà còn thuyết phục được quần chúng

rằng họ thực sự có tiềm năng về sức mạnh.

Đa số chiến lược ở cấp chiến dịch, trong khuôn khổ một cuộc đấu tranh dài, không

nên nhắm thẳng đến mục tiêu làm tan rã lập tức và toàn bộ chế độ độc tài, nhưng nhắm

vào các mục tiêu trung hạn nhỏ hơn. Và không phải chiến dịch nào cũng đòi hỏi sự tham

gia của tất cả mọi thành phần quần chúng.

Trong khi suy tính một loạt những chiến dịch cá biệt để thực thi chiến lược tổng

thể, các chiến lược gia đối kháng cần quan tâm đến sự khác biệt giữa các chiến dịch ở giai

đoạn khởi đầu, giai đoạn giữa, và giai đoạn gần kết thúc cuộc đấu tranh.

Đối kháng chọn lọc


Vào giai đoạn đầu của cuộc đấu tranh, các chiến dịch riêng rẽ với những mục tiêu khác

nhau có thể rất hữu dụng. Những chiến dịch chọn lọc như thế có thể được khởi động nối

tiếp nhau, hoặc, thỉnh thoảng có thể gối đầu lên nhau.

Khi lên kế hoạch một chiến lược cho “đối kháng chọn lọc”, rất cần nhận dạng

những vấn đề hay những oán hận tuy nhỏ nhưng cụ thể và có tính biểu tượng cho sự

thống trị toàn diện của chế độ độc tài. Những vấn đề đó là những mục tiêu rất thích hợp

để mở chiến dịch hầu đạt những mục tiêu chiến lược trung cấp trong toàn bộ chiến lược

tổng thể.

Những mục tiêu chiến lược trung cấp này cần phải vừa tầm với khả năng sức mạnh

hiện có hay dự phóng sắp có của lực lượng dân chủ. Điều này giúp bảo đảm có được một

loạt chiến thắng, vừa nâng cao tinh thần đấu tranh vừa góp phần chuyển dần cán cân thế

lực cho công cuộc đấu tranh lâu dài.

Các chiến lược kháng cự chọn lọc nên tập trung chính yếu vào các vấn đề xã hội,

kinh tế hoặc chính trị cụ thể. Các vấn đề này được chọn để giữ một phần hệ thống xã hội,

chính trị không lọt vào vòng kiểm soát của chế độ; để lấy lại quyền kiểm soát một số phần

đang bị chế độ kiểm soát; hoặc để chận không cho chế độ đạt một mục tiêu nào đó. Nếu

có thể, chiến dịch kháng cự chọn lọc cũng nên tấn công vào một hay nhiều điểm yếu của

chế độ độc tài, như đã bàn trong phần trước. Bằng cách đó, những nhà dân chủ có thể tạo

tối đa tác động với số vốn liếng thế lực hiện có.

Các chiến lược gia cần hoạch định thật sớm ít nhất là chiến lược cho chiến dịch đầu

tiên. Những mục tiêu giới hạn của nó là gì? Nó đóng góp gì cho chiến lược tổng thể đã chọn?

Nếu có thể được, thì việc đề ra ít nhất là những nét chiến lược đại cương cho chiến dịch thứ

hai hoặc thứ ba cũng là điều khôn ngoan. Tất cả các chiến lược này cần góp phần vào việc

thực thi chiến lược tổng thể đã chọn và vận hành trong khuôn khổ tổng quát của nó.

Những hình thức thách đố tượng trưng


Vào giai đoạn đầu của chiến dịch làm suy yếu chế độ độc tài, những hành động đặc thù

chính trị đầu tiên cần phải được giới hạn về tầm vóc. Những hành động này nên được hoạch

định một phần để thử nghiệm và ảnh hưởng lên tâm trạng của quần chúng, và sửa soạn họ

cho cuộc đấu tranh kéo dài bằng phương cách bất hợp tác và phản kháng chính trị.

Hành động khởi đầu thường chỉ mang hình thức phản đối tượng trưng hoặc có thể

là một hành động biểu kiến bất hợp tác ngắn hạn trong một giới hạn nào đó. Nếu số người

sẵn sàng tham gia còn ít thì hành động ban đầu có thể nhẹ nhàng như đặt vòng hoa tại

một nơi mang ý nghĩa quan trọng. Ngược lại, nếu có số đông những người sẵn sàng hành

động, thì những hình thức như 5 phút ngưng mọi hoạt động hoặc vài phút im lặng có thể

áp dụng. Trong một số hoàn cảnh khác, một vài cá nhân có thể tuyệt thực, thực hiện đêm

canh thức tại một nơi mang ý nghĩa quan trọng, học sinh tẩy chay lớp học ngắn hạn, hoặc

toạ kháng ngắn hạn tại một văn phòng quan trọng. Dưới một chế độ độc tài, khởi động

bằng các hành động quyết liệt hơn hầu như chắc chắn sẽ bị đàn áp nặng nề.

Một số hành động biểu kiến khác, như đứng đầy người phía trước biệt thự của

những kẻ độc tài, hoặc trước trụ sở chính của công an, v.v. có thể tạo mức rủi ro cao và do

đó không nên dùng để khởi xướng một chiến dịch.

Những hành động phản đối tượng trưng ban đầu có khi thu hút ngay được sự chú ý

của dư luận toàn quốc và thế giới, thí dụ như những cuộc xuống đường đông đảo tại Miến

Điện vào năm 1988, hoặc việc chiếm ngự và tuyệt thực của sinh viên tại quảng trường

Thiên An Môn, Bắc Kinh năm 1989. Tuy nhiên, con số thương vong quá cao trong hai

trường hợp này là điều mà các chiến lược gia phải đặc biệt quan tâm khi hoạch định các

chiến dịch. Mặc dầu tạo được chấn động rất lớn về đạo đức và tâm lý, các hành động này

tự chúng khó có thể đánh sập được chế độ độc tài, bởi vì đây là những hành động biểu

kiến chứ không thay đổi thế lực của chế độ độc tài.


Thường thì khó mà cắt đứt được các nguồn thế lực hiện có của chế độ độc tài một

cách toàn diện và nhanh chóng vào thời gian đầu của cuộc đấu tranh. Vì điều này đòi hỏi

phải có hầu như toàn bộ dân chúng và mọi cơ chế của xã hội – mà trước đây phần lớn đều

ngoan ngoãn phục tùng – cự tuyệt chế độ và bất ngờ cùng kháng cự lại bằng hình thức bất

hợp tác quyết liệt và rộng khắp. Mức độ tham gia này chưa xảy ra, và là điều khó đạt tới

nhất. Do đó trong hầu hết mọi trường hợp, ý định tung ngay ra một chiến dịch bất hợp tác và

đối kháng toàn diện là một chiến lược không thực tế cho giai đoạn đầu chống lại độc tài.

Trải rộng trách nhiệm


Trong một chiến dịch kháng cự chọn lọc, gánh nặng chủ yếu của cuộc đấu tranh thường

do một hay vài thành phần quần chúng phải gánh chịu. Trong các chiến dịch sau, với

những mục tiêu mới, gánh nặng đấu tranh có thể được chuyển sang các thành phần khác.

Thí dụ,

  • sinh viên có thể tổ chức bãi khoá trước một vấn đề giáo dục,
  • các nhà lãnh đạo tôn giáo và tín đồ có thể tập trung vào vấn đề tự do tôn giáo,
  • công nhân đường sắt có thể nhân danh các quy định an toàn để làm chậm sự vận hành của hệ thống giao thông tàu hoả,
  • các phóng viên có thể thách thức chính sách kiểm duyệt bằng cách in báo với những khoảng trống mà đáng lẽ là chỗ đăng các bài bị cấm,
  • hoặc công an có thể phản kháng bằng cách liên tục không kiếm được hay không bắt được các thành viên của phe đối lập dân chủ đang bị truy lùng.

Chia các chiến dịch kháng cự ra theo nhiều loại vấn đề và theo nhiều

thành phần quần chúng sẽ cho phép một số nhóm dân chúng được tĩnh dưỡng trong lúc

cuộc kháng cự vẫn tiếp diễn.

Phương cách kháng cự chọn lọc đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ sự tồn tại và

tính tự trị của các nhóm xã hội, chính trị, kinh tế và các định chế hiện đang hoạt động độc

lập ngoài vòng kiểm soát của chế độ độc tài, như đã trình bày vắn tắt trong các phần trước.

Các trung tâm quyền lực này cung cấp những nền tảng định chế mà từ đó dân chúng có thể

tạo áp lực hoặc kháng cự lại vòng kềm kẹp của chế độ. Trong cuộc đấu tranh, các nhóm

và định chế này có nguy cơ bị chế độ độc tài chiếu cố trước nhất.

Nhắm vào thế lực của các kẻ độc tài


Khi cuộc đấu tranh đã vượt qua thời gian khởi động và tiến vào những giai đoạn mang

nhiều kỳ vọng và cao cấp hơn, các chiến lược gia cần tính toán phương cách để hạn chế

các nguồn thế lực của nhóm độc tài hơn nữa. Mục tiêu là dùng phương pháp bất hợp tác

của đại khối quần chúng để tạo ra bối cảnh chiến lược mới có lợi hơn cho lực lượng dân

chủ.


Một khi lực lượng kháng cự dân chủ có đủ sức mạnh, các chiến lược gia nên vạch

ra các hình thức kháng cự và bất hợp tác mang chỉ tiêu cao hơn để cắt lìa các nguồn lực

của chế độ, với mục đích gia tăng tình trạng tê liệt chính trị, và cuối cùng dẫn đến sự tan

rã của chính chế độ độc tài.

Lực lượng dân chủ cần lên kế hoạch kỹ càng về cách làm yếu đi sự hỗ trợ mà một

số quần chúng và đoàn thể đã dành cho chế độ độc tài trước đây, có thể bằng cách phơi

bày những hành vi tàn bạo của chế độ, hoặc vạch ra những hậu quả kinh tế thảm khốc bởi

chính sách của Nhà Nước, hoặc quảng bá ý niệm chấm dứt độc tài là việc có thể đạt tới

được, v.v. Tối thiểu phải thúc đẩy được những người từng ủng hộ chế độ trở thành “trung

lập” trong hành động (“đứng giữa đường ranh”) hoặc tốt hơn nữa là trở thành những

người hỗ trợ tích cực cho phong trào dân chủ.

Trong thời kỳ lên kế hoạch và tiến hành các hình thức đấu tranh phản kháng chính

trị và bất hợp tác, điều rất quan trọng là theo dõi sát tất cả những người ủng hộ hay phụ

tá chính yếu của các kẻ độc tài, bao gồm nhóm phe cánh, đảng chính trị, công an, công

chức, và nhất là quân đội của họ.


Mức độ trung thành của quân đội, cả lính và sĩ quan, đối với chế độ độc tài cần phải

được đánh giá đúng mức, và cần xác định lực lượng dân chủ còn hy vọng gì ảnh hưởng lên

quân đội không.

  • Có phải đa số binh lính chỉ là những người bị bắt đi làm nghĩa vụ quân sự, đang trong tình trạng buồn chán và sợ hãi không?
  • Có phải nhiều binh lính và sĩ quan đang bị chế độ bạc đãi vì lý do cá nhân, gia đình hay chính trị không?
  • Còn những yếu tố nào có thể làm các binh lính và sĩ quan dễ cho phía dân chủ thuyết phục hơn không?

Ngay từ thời gian đầu của cuộc đấu tranh giải phóng, một chiến lược đặc biệt nên

được soạn thảo để liên lạc với quân đội và các quan chức của phía độc tài. Lực lượng

dân chủ có thể thông báo bằng lời nói, biểu tượng và hành động cho quân đội biết rằng

cuộc đấu tranh giải phóng sẽ ráo riết, quyết liệt, và bền bỉ. Cần cho quân lính biết rằng

cuộc đấu tranh này mang tính chất đặc biệt, được phát động để làm suy yếu chế độ độc

tài chứ không để đe dọa tính mạng của họ. Những nỗ lực như thế nhắm chủ yếu vào làm

suy nhược dần tinh thần quân lính của phía độc tài và cuối cùng lật ngược sự trung thành

và vâng phục của họ về phía phong trào dân chủ. Những chiến lược tương tự có thể nhắm

vào thành phần công an và công chức.

Tuy nhiên, nỗ lực thu phục cảm tình dần dần và sau cùng thuyết phục lực lượng của

các phía độc tài trở nên bất phục tùng không nên bị hiểu lầm là muốn khuyến khích quân

đội chấm dứt ngay chế độ độc tài hiện tại bằng giải pháp quân sự. Trong trường hợp như

thế khó mà xây dựng được một nền dân chủ hữu hiệu, vì (như chúng ta đã thảo luận) một

cuộc đảo chánh không giúp gì nhiều trong việc cân bằng lại tương quan quyền lực giữa

dân chúng và kẻ cai trị. Vì thế cần có kế hoạch giải thích để các sĩ quan quân đội cảm

thông với lực lượng dân chủ hiểu rằng một cuộc đảo chánh hay một cuộc nội chiến chống

lại chế độ độc tài đều không cần thiết và không nên có.

Những sĩ quan cảm thông có thể đóng vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh vì

dân chủ, như làm lan tràn lòng bất mãn và bất hợp tác trong quân đội, khuyến khích tình

trạng cố tình thiếu hiệu năng và ngấm ngầm làm ngơ các lệnh lạc, và hỗ trợ những đơn vị

từ chối đàn áp dân chúng. Các viên chức quân đội cũng có thể giúp phong trào dân chủ

bằng các hình thức hỗ trợ bất bạo động tích cực, như cung cấp đường đi qua an toàn, tin

tức, ẩm thực, vật dụng y tế, v.v..

Quân đội là một trong những nguồn thế lực quan trọng nhất của các nhà độc tài vì

họ có thể dùng trực tiếp những đơn vị quân sự có kỷ luật và vũ khí để tấn công và trừng

phạt khối dân chúng bất phục tùng. Các chiến lược gia đối kháng nên nhớ rằng sẽ vô

cùng khó, nếu không nói là vô vọng, trong việc tháo gỡ chế độ độc tài khi mà cảnh

sát, cơ quan hành chánh, và lực lượng quân đội vẫn tiếp tục dành sự ủng hộ trọn vẹn

cho chế độ độc tài và tuân theo chỉ thị của họ. Các chiến lược nhắm đến việc chuyển

hoá sự trung thành của các lực lượng thuộc phía độc tài do đó cần phải được các chiến

lược gia dân chủ cho ưu tiên cao.

Lực lượng dân chủ nên nhớ rằng thái độ bất mãn và bất phục tùng trong các lực

lượng quân đội và công an có thể rất nguy hiểm cho những người dám biểu lộ công khai.

Quân đội và công an đều có hình phạt nặng nề đối với những hành động bất tuân lệnh và

có thể hành quyết đối với hành động nổi loạn. Lực lượng dân chủ không nên yêu cầu các

binh lính và sĩ quan nổi loạn ngay lập tức. Thay vào đó, nếu có phương tiện liên lạc, cần

nói rõ cho họ là có nhiều hình thức tương đối an toàn để “ngụy trang hành động bất phục

tùng” mà họ có thể áp dụng lúc khởi đầu. Thí dụ công an và quân đội thi hành lệnh đàn áp

một cách không hiệu quả, tìm không ra những người đang bị truy nã, báo trước cho phía

đối kháng những dự định đàn áp, bắt bớ, trục xuất sắp xảy ra, và không báo cáo những tin

tức quan trọng lên sĩ quan cấp trên. Những sĩ quan bất mãn cũng có thể làm ngơ không

chuyển tiếp các lệnh đàn áp xuống cấp dưới trong hệ thống điều hành. Binh lính có thể cố

tình bắn hụt qua đầu những người biểu tình. Tương tự như vậy, các công chức có thể làm

mất hồ sơ và hướng dẫn, làm việc không hiệu quả, và đột nhiên ngã “bệnh” phải nghỉ ở

nhà cho đến khi “bình phục”.

Ðiều chỉnh chiến lược


Các chiến lược gia phản kháng chính trị cần liên tục lượng giá mức độ thực hiện chiến

lược tổng thể và chiến lược cho từng chiến dịch. Có thể cuộc đấu tranh không tiến triển

như dự tính. Trong trường hợp đó, điều cần tính toán xem phải điều chỉnh chiến lược như

thế nào. Đâu là những điều có thể làm để gia tăng sức mạnh của phong trào và lấy lại thế

chủ động? Trong trường hợp như thế, cần nhận dạng vấn đề, tái thẩm định chiến lược, có

thể chuyển trách nhiệm đấu tranh sang một nhóm quần chúng khác, huy động thêm các

nguồn lực, và khai triển các hướng hành động khác. Một khi các việc này hoàn tất, kế

hoạch mới nên được thi hành ngay.

Ngược lại, nếu cuộc đấu tranh tiến triển tốt đẹp hơn dự tính và chế độ độc tài đang

suy sụp sớm hơn các tính toán, làm sao các lực lượng dân chủ có thể khai thác những

thành quả bất ngờ và tiến tới làm tê liệt chế độ độc tài? Chúng ta sẽ đào sâu vào câu hỏi

này trong chương tới.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: